روند تولید فرش ابریشم ماشینی با عکس و فیلم
مراحل تولید فرش ابریشم ماشینی؛ از بافت ۱۷۰۰ شانه تا پرداخت و ریشه بافی دستی
فرش ابریشم ماشینی چگونه تولید می‌شود و چه مراحلی را طی می‌کند تا به محصولی ظریف، نرم و درخشان تبدیل شود؟ شاید تصور کنید که تمام مراحل تولید این فرش ها به وسیله دستگاه های پیشرفته بافندگی انجام می شود؛ اما واقعیت این است که در بعضی از فرش های ابریشم ماشینی، پس از پایان بافت، مجموعه ای از عملیات تخصصی و ظریف به دست استادکاران با تجربه انجام می‌گیرد. فرشی که به تازگی از دستگاه بافندگی خارج شده، لزوماً ظاهر و لطافت محصول نهایی را ندارد. سطح آن ممکن است سفت تر باشد، پرزهای اضافی داشته باشد و نقش و نگار آن هنوز به اندازه کافی واضح و درخشان دیده نشود.
در شیوه تولیدی که در این مقاله بررسی می‌کنیم، فرش ابریشم ماشینی با دستگاه ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰ بافته می‌شود و سپس مراحل مختلفی مانند پرزسوزی، شست و شوی تخصصی، آب گیری سنتی، تنظیم خاب، پرداخت دستی، شیرازه زنی و ریشه بافی را پشت سر می‌گذارد. در ادامه با ۹ مرحله تولید و تکمیل فرش ابریشم ماشینی آشنا می شویم و بررسی می کنیم که هر مرحله چه تأثیری بر زیبایی، لطافت و کیفیت نهایی فرش دارد.
فرش ابریشم ماشینی از چه نخی تولید می‌شود؟
پیش از آشنایی با مراحل تولید، بهتر است درباره جنس نخ این فرش ها بدانیم. زیرا فرش های ابریشم ماشینی از نخ های مختلفی استفاده می شود که یکی از آن ها نخ ابریشم مودال است. مودال نوعی لیف سلولزی باز ساخته شده است که ماده اولیه آن از سلولز گیاهی، معمولاً چوب درخت راش، تهیه می‌شود. الیاف مودال به دلیل نرمی، سطح نسبتاً صاف و قابلیت ایجاد جلوه ابریشم گونه در منسوجات شناخته می شوند. استفاده از این نخ در کنار بافت متراکم، جهت خاب و پرداخت مناسب می‌تواند به ایجاد سطحی لطیف و دارای بازتاب نور کمک کند.
البته باید توجه داشت که ابریشم مودال با ابریشم طبیعی متفاوت است. ابریشم طبیعی منشأ حیوانی دارد و از پیله کرم ابریشم به دست می آید، درحالی‌که مودال از سلولز بازساخته شده تولید می‌شود. در فرش مورد بررسی این مقاله، جنس نخ خاب از نوع مودال است و مطابق روش تولید توصیف شده، در بعضی مراحل تکمیلی مانند شیرازه زنی نیز از نخ ابریشم طبیعی استفاده می شود.
مرحله اول: بافت فرش ابریشم ماشینی با دستگاه ۱۷۰۰ شانه و تراکم ۵۱۰۰
نخستین مرحله تولید، بافت طرح فرش با دستگاه پیشرفته فرش ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰ است. در این مرحله، نخ های رنگی مطابق نقشه طراحی شده در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند و نقش اصلی فرش ابریشم ماشینی به تدریج شکل می‌گیرد.
اما این دو عدد به چه معنا هستند؟
- ۱۷۰۰ شانه: نشان دهنده تراکم عرضی بافت است؛ یعنی در یک متر از عرض فرش، ۱۷۰۰ واحد گره رنگ در نظر گرفته می‌شود.
- تراکم ۵۱۰۰: شاخص تراکم طولی فرش است که نحوه شمارش آن به ساختار و فناوری بافت دستگاه نیز بستگی دارد.
تراکم بالای بافت امکان نمایش جزئیات ریزتر نقشه را فراهم می‌کند. به همین دلیل، گل ها، حاشیه ها، خطوط ظریف و نقوش پیچیده می توانند با دقت بیشتری روی سطح فرش ابریشم شکل بگیرند.
ظاهر فرش بلافاصله پس از بافت چگونه است؟
یکی از نکات جالب در روند تولید فرش ابریشم ماشینی، تفاوت محسوس ظاهر فرش تازه بافته‌شده با محصول نهایی است. فرش در این مرحله ممکن است سه ویژگی داشته باشد:
-
سطح نسبتاً سفت و خشک
به دلیل ساختار متراکم بافت و اینکه عملیات تکمیل هنوز انجام نشده است، فرش تازه بافته شده می‌تواند نسبت به نمونه نهایی خشک‌تر و کم انعطاف‌تر احساس شود. البته این وضعیت تنها به تعداد شانه و تراکم مربوط نیست و جنس نخ و ساختار فرش نیز در آن تأثیر دارند.
-
جلوه نسبتاً مات رنگ‌ها
با وجود اینکه نقش و رنگ فرش کاملاً بافته شده است، ممکن است پرزهای اضافی، جهت نامنظم خاب و باقی‌مانده مواد فرایند تولید باعث شوند سطح فرش درخشش نهایی خود را نشان ندهد.
-
ارتفاع خاب بیشتر از مقدار نهایی
در روش تولید مورد بررسی، مقداری از ارتفاع اولیه خاب در مراحل بعدی پرداخت کاهش می یابد تا سطح فرش یکنواخت تر شود و جزئیات نقشه وضوح بیشتری پیدا کنند. در نتیجه، خروج فرش از دستگاه بافندگی به معنی پایان تولید آن نیست؛ بلکه آغاز مجموعه ای از عملیات تکمیلی است که نقش مهمی در ظاهر نهایی فرش دارند.
مرحله دوم: پرزگیری و پرزسوزی پشت فرش ابریشم ماشینی
پس از پایان بافت، نوبت به تمیزکردن پشت فرش می‌رسد. در این مرحله ممکن است رشته ها و الیاف کوتاه یا اضافی در پشت بافت وجود داشته باشند که باید به شیوه ای کنترل شده حذف شوند. یکی از روش های مورد استفاده در عملیات تکمیل فرش ابریشم ماشینی، پرزسوزی یا کز دادن پشت فرش است. در روش تولید مورد بررسی، استادکار ابتدا پشت فرش را بررسی می‌کند و در صورت نیاز، سطح آن به طور محدود مرطوب می‌شود. سپس با استفاده از مشعل مخصوص و حرارت کنترل شده، پرزهای بیرون زده و اضافی پشت فرش سوزانده می‌شوند. این عملیات با دقت زیادی انجام می‌گیرد؛ زیرا هدف، از بین بردن الیاف زائد است، نه آسیب رساندن به نخ های اصلی بافت.
چرا پرزسوزی پشت فرش اهمیت دارد؟
پرزسوزی صحیح می‌تواند باعث تمیزتر و منظم‌تر شدن پشت فرش شود و رشته های مزاحمی را که از سطح بافت بیرون زده اند، کاهش دهد. مهارت استادکار در این مرحله اهمیت زیادی دارد. شدت حرارت، زمان تماس و فاصله منبع حرارت باید با توجه به حساسیت جنس نخ فرش کنترل شوند؛ زیرا حرارت نامناسب ممکن است باعث سوختگی، تغییر رنگ یا آسیب به الیاف شود. به همین دلیل، پرزسوزی عملیاتی تخصصی در محیط کارگاهی است و نباید آن را با سوزاندن پرز فرش در منزل اشتباه گرفت.
مرحله سوم: شست و شوی تخصصی و شور دادن فرش برای افزایش لطافت و درخشندگی
یکی از مهم‌ترین مراحل تکمیل فرش ابریشم ماشینی، شست و شوی اولیه یا عملیاتی است که در بعضی کارگاه ها به آن «شور دادن فرش» می‌گویند. هدف این مرحله صرفاً تمیزکردن فرش نیست. شست و شوی کنترل شده می تواند به خروج مواد باقی مانده از فرایند بافت، جداشدن الیاف آزاد و بهبود حالت خاب فرش کمک کند. در روش تولیدی که در این مقاله شرح می‌دهیم، عملیات شست‌وشو و آبکشی در سه نوبت انجام می شود تا فرش به نتیجه موردن ظر از نظر تمیزی، لطافت و ظاهر سطح برسد. البته تعداد دفعات شست و شو در همه تولیدی ها یکسان نیست و به جنس نخ، نوع بافت و روش تکمیل بستگی دارد.
شست و شو چه تغییری در ظاهر فرش ایجاد می‌کند؟
پیش از این مرحله، فرش ممکن است سطحی نسبتاً خشک و مات داشته باشد؛ اما پس از شست و شوی مناسب، شرایط برای منظم شدن الیاف و نمایان شدن بهتر رنگ ها فراهم می‌شود.
مهم‌ترین تغییرات مورد انتظار عبارت‌اند از:
• کاهش خشکی اولیه و بهبود انعطاف‌پذیری سطح فرش
• حذف بخشی از پرزها و مواد باقی‌مانده از تولید
• کمک به منظم‌شدن خاب و نمایان شدن بهتر نقوش
• ایجاد زمینه مناسب برای پرداخت نهایی
نکته مهم این است که درخشندگی نهایی فرش تنها حاصل شست و شو نیست. نوع شور دادن، نوع نخ، جهت قرارگیری الیاف، ارتفاع خاب، کیفیت خشک کردن و پرداخت دستی نیز در میزان انعکاس نور و جلوه رنگ‌ها نقش دارند. همچنین انتخاب مواد شور دادن، زمان شست و شو و نحوه آبکشی باید با ویژگی های الیاف مودال سازگار باشد تا به بافت و رنگ فرش آسیبی وارد نشود.
مرحله چهارم: آب گیری سنتی فرش با کج بیل
پس از اتمام شست و شو و آبکشی، مقدار قابل‌توجهی آب در میان الیاف و ساختمان فرش باقی می‌ماند. برای خارج‌کردن این آب، فرش وارد مرحله آب گیری می شود. در روش سنتی مورد بررسی، استادکار از ابزاری مخصوص به نام کج بیل استفاده می‌کند. کج بیل وسیله ای است که با بیل های معمولی کشاورزی تفاوت دارد و در فرایند شست و شو و آب گیری سنتی فرش به کار می‌رود. استادکار با حرکت دادن کنترل شده این ابزار روی سطح فرش، آب اضافی را به سمت خروج هدایت می‌کند.
چرا جهت حرکت کج بیل اهمیت دارد؟
- یکی از نکات مهم در آب گیری سنتی، حرکت ابزار در جهت خاب فرش ابریشم ماشینی است.
- خاب فرش به جهتی گفته می‌شود که پرزهای سطح آن به طور طبیعی به آن سمت متمایل هستند.
- حرکت صحیح ابزار در راستای خاب، علاوه بر هدایت آب، کمک می‌کند سطح فرش کمتر دچار آشفتگی شود. فشار بیش از حد یا حرکت نامناسب نیز می تواند موجب آسیب دیدن الیاف ظریف شود.
- این مرحله به تجربه و مهارت فرد اجراکننده وابسته است؛ زیرا میزان فشار باید متناسب با شرایط فرش کنترل شود.
- آب گیری دستی، تمام رطوبت موجود در فرش را از بین نمی‌برد. به همین دلیل، فرش برای خروج آب باقی مانده و تنظیم بهتر خاب، وارد مرحله بعد می شود.
مرحله پنجم: یکدست‌کردن خاب فرش با دستگاه غلتک و خشک کردن
پس از آب گیری سنتی فرش ابریشم ماشینی هنوز مقداری رطوبت دارد و ممکن است خاب الیاف آن در بخش های مختلف کاملاً یکسان نباشد. در این مرحله، فرش پس از آماده سازی از دستگاه غلتک عبور داده می‌شود. غلتک با اعمال فشار کنترل شده به سطح فرش، به خروج بخشی از آب باقی مانده و تنظیم حالت سطح آن کمک می کند.
دستگاه غلتک چه وظیفه ای دارد؟
در روش مورد بررسی، استفاده از غلتک دو هدف اصلی دارد:
خارج کردن رطوبت اضافی
فشار غلتک موجب می‌شود بخشی از آب باقی مانده در ساختمان فرش خارج شود و فرش برای خشک شدن آماده تر باشد. کمک به یکدست شدن خاب فرش دارد، عبور کنترل شده فرش از غلتک می تواند به منظم شدن سطح خاب کمک کند؛ البته نتیجه نهایی به تنظیم دستگاه، جهت حرکت و جنس الیاف بستگی دارد.
چرا یکسان بودن جهت خاب اهمیت دارد؟
جهت خاب فرش ابریشم ماشینی تأثیر مستقیمی بر نحوه بازتاب نور دارد. اگر یک فرش را از دو سمت مختلف نگاه کنید، ممکن است در یک جهت روشن‌تر و در جهت دیگر تیره تر دیده شود. این تفاوت لزوماً به معنی تغییر رنگ نخ یا وجود نقص در بافت نیست؛ بلکه می‌تواند نتیجه زاویه قرارگیری پرزها نسبت به نور و چشم بیننده باشد. وقتی خاب فرش منظم‌تر باشد، جلوه سطح آن نیز هماهنگ تر دیده می‌شود.
خشک‌کردن فرش روی دارهای افقی
پس از آب گیری و تنظیم خاب، فرش روی دارها یا سطوح مخصوص خشک کردن که در روش توصیف شده به صورت افقی هستند، پهن می شود. در این مرحله باید شرایطی فراهم باشد که رطوبت به تدریج و به صورت یکنواخت از سطح و ساختمان فرش خارج شود. خشک کردن نامناسب می تواند مشکلاتی مانند تغییر شکل، باقی ماندن رطوبت، ایجاد بو یا نامنظم شدن سطح فرش را به همراه داشته باشد. به همین دلیل، تا زمانی که فرش به اندازه کافی خشک نشده باشد، نباید وارد مرحله ظریف پرداخت دستی شود.
مرحله ششم: پرداخت دستی فرش ابریشم ماشینی؛ نمایان‌شدن ظرافت نقوش
یکی از حساس ترین و تأثیر گذارترین مراحل تولید فرش ابریشم ماشینی، پرداخت دستی سطح فرش است. اگر بخواهیم این عملیات را ساده توضیح دهیم، پرداخت یعنی کوتاه کردن بسیار دقیق و کنترل شده نوک پرزهای فرش برای رسیدن به ارتفاع مورد نظر و سطحی یکنواخت. این فرایند در تکمیل فرش های دستباف نیز کاربرد دارد و در بعضی فرش های ابریشم ماشینی ظریف، بخشی از عملیات نهایی به دست استادکار انجام می شود.
پرداخت دستی چگونه انجام می‌شود؟
پس از خشک شدن کامل فرش، استادکار با استفاده از ابزار مخصوص پرداخت، مقدار بسیار کمی از ارتفاع پرزها را کاهش می دهد. هدف این نیست که بخش زیادی از خاب فرش برداشته شود؛ بلکه باید فقط پرز های اضافی و ناهماهنگی های سطح حذف شوند.
در این مرحله، دقت در زاویه ابزار، فشار دست و مقدار برداشت پرز اهمیت زیادی دارد. اگر پرداخت به درستی انجام نشود، ممکن است مشکلاتی مانند موارد زیر ایجاد شود:
- پله پله شدن سطح فرش به دلیل اختلاف ارتفاع خاب
- ایجاد خطوط ناخواسته ناشی از حرکت ابزار
- کم‌شدن بیش‌ازحد ارتفاع پرز در بخش‌هایی از فرش
- کاهش وضوح یا ناهماهنگی در ظاهر نقوش
پرداخت چه تأثیری بر زیبایی فرش دارد؟
فرض کنید نقش یک گل ظریف روی فرش بافته شده است، اما بلندی یا نا منظمی بعضی پرزها اجازه نمی‌دهد مرز گلبرگ ها کاملاً مشخص دیده شود. در پرداخت صحیح، سطح خاب یکنواخت تر می شود و نقش ها می توانند با وضوح بیشتری دیده شوند. این مرحله به ویژه در فرش های پرشانه اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از دلایل استفاده از بافت متراکم، نمایش جزئیات ظریف نقشه است. در پایان پرداخت دستی، گل‌ها، ترنج، حاشیه ها و خطوط طرح می توانند جلوه دقیق تر و منظم تری پیدا کنند. به همین دلیل، مهارت فرد پرداخت‌کار نقش مهمی در کیفیت ظاهری محصول نهایی دارد.
مرحله هفتم: شیرازه زنی دستی با نخ ابریشم طبیعی
پس از پرداخت سطح فرش، نوبت به تکمیل و محافظت از لبه های کناری آن می‌رسد. لبه های طولی فرش به دلیل تماس، جابه‌جایی و استفاده مداوم ممکن است در معرض ساییدگی یا آسیب قرار بگیرند. به همین دلیل، در عملیات تکمیل از شیرازه زنی برای پوشاندن، منظم کردن و تقویت کناره های فرش استفاده می‌شود. در روش تولید مورد بررسی، شیرازه زنی به صورت دستی و با استفاده از نخ ابریشم انجام می شود. استادکار نخ را با دقت در امتداد لبه های راست و چپ فرش قرار می‌دهد و با دوخت های منظم، کناره ها را تکمیل می کند.
چرا شیرازه زنی اهمیت دارد؟
شیرازه علاوه بر ایجاد ظاهری مرتب و زیبا، نقش محافظتی نیز دارد. یک شیرازه مناسب باید در امتداد لبه فرش به صورت منظم اجرا شود؛ نه آن قدر سفت باشد که موجب جمع شدن کناره ها شود و نه آن قدر شل که ظاهر نامرتبی پیدا کند. دست دوز بودن شیرازه می تواند امکان اجرای ظریف و متناسب با ساختار فرش را فراهم کند، اما کیفیت نهایی آن به مهارت استادکار و جنس نخ بستگی دارد.استفاده از ابریشم طبیعی در شیرازه این گروه از محصولات نیز به معنی طبیعی بودن تمام نخ های خاب فرش نیست؛ جنس نخ هر قسمت باید به صورت جداگانه در مشخصات محصول بررسی شود.
مرحله هشتم: ریشه بافی دستی برای تکمیل دو سر فرش
یکی دیگر از مراحل ظریف تکمیل فرش ابریشم ماشینی، ریشه بافی دستی است. ریشه ها معمولاً در دو سر عرضی فرش قرار دارند و علاوه بر تکمیل ظاهر محصول، در صورت اتصال و اجرای صحیح، به محافظت از لبه‌های انتهایی کمک می کنند. در روش تولیدی که بررسی می‌کنیم، استادکار ریشه ها را به صورت دستی مرتب کرده و با فاصله و کشش مناسب می بافد.
چرا ریشه بافی به دقت بالایی نیاز دارد؟
ریشه ها از اجزایی هستند که هنگام جابه‌جایی، نظافت یا استفاده از فرش ممکن است تحت کشش قرار بگیرند. اگر ریشه بافی نا منظم یا بیش از حد شل باشد، احتمال در هم رفتگی و آسیب دیدگی ریشه ها بیشتر می شود. در مقابل، اجرای صحیح ریشه بافی باعث می‌شود دو سر فرش ظاهری منظم و متناسب با ظرافت بافت اصلی داشته باشند. از آنجا که این مرحله در نمونه مورد بررسی به صورت دستی انجام می‌شود، استادکار باید در طول کار فاصله، کشش و نظم رشته‌ها را کنترل کند. پس از پایان ریشه بافی، نوبت به مرحله گره زنی می رسد.
آخرین مرحله از عملیات تکمیل دستی در فرایند توصیف شده، گره زنی ریشه هاست.
در این مرحله، استادکار رشته های ریشه را در دسته های منظم قرار داده و با استفاده از روش گره زنی دو گره ای آن ها را محکم می کند. هدف از این کار، کمک به تثبیت ریشه ها و کاهش احتمال باز شدن یا ازهم گسیختگی آن ها در محل گره است.
گره زنی دو گره ای چه مزیتی دارد؟
در روش دو گره ای، گره ها به شکلی اجرا می شوند که رشته های ریشه در جای خود محکم تر نگه داشته شوند. این کار می تواند به حفظ نظم ریشه ها کمک کند و ظاهر دو سر فرش را تکمیل کند. البته استحکام نهایی به جنس نخ، نحوه اجرای گره و میزان کشش آن نیز بستگی دارد. نکته مهم این است که گره زنی دستی ریشه ها را نباید با گره های تشکیل دهنده بافت اصلی فرش اشتباه گرفت. در این محصول، بافت اصلی به وسیله دستگاه فرش بافی انجام شده و گره زنی دستی مربوط به مرحله تکمیل ریشه هاست. با پایان این مرحله، عملیات اصلی تکمیل فرش به اتمام می رسد و محصول برای بررسی نهایی آماده می شود.
کنترل کیفیت فرش ابریشم ماشینی پس از تولید
پس از پایان مراحل بافت و تکمیل، بررسی کیفیت نهایی فرش اهمیت زیادی دارد که در کنترل نهایی، توجه به موارد زیر ضروری است:
- یکنواختی سطح خاب: سطح فرش نباید دارای خطوط غیرطبیعی ناشی از پرداخت نامناسب باشد.
- وضوح نقوش: گل‌ها، ترنج و حاشیه‌ها باید مطابق نقشه و بدون ایراد آشکار بافت یا پرداخت دیده شوند.
- سلامت پشت فرش: آثار سوختگی یا آسیب ناشی از پرزسوزی نباید روی بافت اصلی وجود داشته باشد.
- سلامت شیرازه و ریشه‌ها: کناره‌ها، ریشه‌بافی و گره‌ها باید منظم و متناسب با ساختار فرش باشند.
- ابعاد و شکل ظاهری: فرش باید از نظر اندازه، راستای لبه‌ها و نبود تغییر شکل غیرعادی بررسی شود.
- خشک بودن فرش: پیش از بسته بندی، نباید رطوبت نامناسبی در بافت فرش باقی مانده باشد.
پس از تأیید کیفیت، فرش برای بسته بندی، حمل و عرضه آماده می شود.
چرا بعضی از مراحل تولید فرش ابریشم ماشینی به‌صورت دستی انجام می‌شوند؟
با وجود پیشرفت دستگاه های بافندگی، در برخی روش‌های تولید فرش ابریشم ماشینی از مهارت نیروی انسانی برای تکمیل محصول استفاده می‌شود. دستگاه بافندگی وظیفه ایجاد ساختمان اصلی و نقشه فرش را بر عهده دارد؛ اما در مراحل تکمیلی مانند پرداخت ظریف، شیرازه زنی یا ریشه بافی، ممکن است اجرای دستی برای دستیابی به نتیجه موردنظر تولیدکننده انتخاب شود.این موضوع به معنی برتری همیشگی روش دستی نسبت به دستگاه نیست. کیفیت نهایی به طراحی فرایند، مهارت اجراکننده، کنترل کیفیت و تناسب روش انتخاب‌شده با جنس فرش وابسته است.همچنین انجام برخی عملیات تکمیلی به‌صورت دستی، ماهیت محصول را تغییر نمی‌دهد؛ فرشی که با دستگاه بافته شده است، همچنان در دسته فرش ماشینی قرار می‌گیرد.
سؤالات متداول درباره تولید فرش ابریشم ماشینی
آیا فرش ابریشم ماشینی از ابریشم طبیعی تولید می‌شود؟
همیشه خیر. عنوان فرش ابریشم ماشینی برای محصولاتی با نخ ها و ترکیبات متفاوت به کار می‌رود. بعضی از این فرش ها دارای نخ خاب مودال یا ویسکوز هستند و برخی ممکن است در بخش هایی از بافت یا تکمیل از ابریشم طبیعی استفاده کنند. برای تشخیص جنس واقعی، باید مشخصات نخ خاب، تار، پود و اجزای تکمیلی محصول بررسی شود.
چرا فرش ابریشم ماشینی پس از بافت اولیه سفت تر است؟
فرش تازه بافته شده هنوز مراحل تکمیلی مانند شست و شو، تنظیم خاب و پرداخت را طی نکرده است. این موضوع، در کنار ساختار متراکم بافت و جنس نخ، می تواند باعث شود فرش در ابتدا خشک تر و کم انعطاف تر از محصول نهایی احساس شود.
آیا همه فرش‌های ابریشم ماشینی سه بار شسته می‌شوند؟
خیر. سه نوبت شست‌وشو مربوط به روش تولید بررسی‌شده در این مقاله است. تعداد مراحل شست‌وشو و آبکشی به جنس نخ، شرایط تولید و شیوه تکمیل کارخانه یا کارگاه بستگی دارد.
چرا رنگ فرش ابریشم ماشینی از دو جهت متفاوت دیده می‌شود؟
یکی از دلایل اصلی این تفاوت، جهت خاب فرش است. وقتی زاویه پرزها نسبت به منبع نور و چشم بیننده تغییر می‌کند، میزان انعکاس نور نیز متفاوت می‌شود. به همین دلیل، ممکن است یک فرش از یک سمت روشن‌تر و از سمت دیگر تیره‌تر دیده شود.
آیا پرداخت دستی باعث نازک شدن فرش می شود؟
در پرداخت، مقدار کنترل شده ای از ارتفاع پرزها برداشته می‌شود؛ بنابراین ارتفاع نهایی خاب کاهش می‌یابد. اما هدف از پرداخت صحیح، رسیدن به ارتفاع استاندارد و سطح یکنواخت است. پرداخت بیش‌ازحد یا غیر اصولی می‌تواند به ظاهر و کیفیت فرش آسیب برساند.
آیا فرش ابریشم ماشینی برای استفاده روزمره مناسب است؟
این موضوع به جنس نخ، بافت فرش و میزان رفت و آمد بستگی دارد. فرش های ظریف با خاب مودال یا دیگر الیاف ابریشم گونه ممکن است در برابر رطوبت، اصطکاک یا فشار مداوم حساس تر باشند. بنابراین بهتر است پیش از خرید، میزان استفاده از فضا و شرایط نگهداری با مشخصات محصول مقایسه شود.
آیا می‌توان فرش ابریشم ماشینی را در منزل شست؟
برای فرش هایی با نخ خاب مودال یا ویسکوز، شست و شوی غیر اصولی می تواند باعث تغییر حالت خاب، ایجاد لک آب یا آسیب به ظاهر سطح شود. بهتر است دستورالعمل تولیدکننده ملاک قرار گیرد و شست و شوی کامل در صورت نیاز به مجموعه ای سپرده شود که تجربه کار با این نوع الیاف را دارد.
آیا فرش ابریشم ماشینی ۱۷۰۰ شانه با فرش ابریشم دستباف یکسان است؟
خیر. این دو نوع فرش از نظر روش بافت، ساختمان، جنس نخ و شیوه تولید می توانند تفاوت های مهمی داشته باشند. فرش ۱۷۰۰ شانه ماشینی با دستگاه بافته می شود، در حالی‌که بافت اصلی فرش دستباف با کار مستقیم بافنده انجام می گیرد. ظرافت ظاهری به تنهایی نشان‌دهنده یکسان بودن این دو محصول نیست.
سخن پایانی
تولید فرش ابریشم ماشینی فرایندی فراتر از بافت نخ های رنگی با دستگاه فرش ماشینی است. در روش تولیدی که بررسی کردیم، فرش ابریشم ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰، مراحل مختلفی از پرزگیری و شست و شو تا آب گیری سنتی، تنظیم خاب، پرداخت دستی، شیرازه زنی و ریشه بافی را طی می کند.
هرکدام از این مراحل هدف مشخصی دارند؛ بعضی برای تمیزترشدن و منظم شدن سطح فرش انجام می شوند، برخی به نمایان شدن ظرافت طرح کمک می‌کنند و برخی دیگر برای تکمیل و محافظت از لبه ها و ریشه ها هستند.
آشنایی با این فرایند به شما کمک می‌کند هنگام انتخاب و خرید فرش ابریشم ماشینی، علاوه بر زیبایی طرح و رنگ، به جنس نخ، کیفیت بافت، پرداخت و جزئیات تکمیلی آن نیز توجه کنید. در فروشگاه فرشخونه می‌توانید طرح‌ها و مشخصات انواع فرش ابریشم ماشینی را بررسی کنید و با توجه به فضای موردنظر، نوع استفاده و سلیقه خود، انتخاب آگاهانه تری داشته باشید.